<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title corresp="#txt_GrayTh1716_wlt05">De Principiis Cogitandi. Liber Primus. Ad Favonium.</title>
            <author corresp="authors.xml#aut_GrayTh1716">Gray, Thomas, 1716-1771</author>
            <respStmt>
               <name xml:id="AH">Alexander Huber</name>
               <resp>Editor</resp>
            </respStmt>
            <funder>
               <name type="institution" xml:id="SUB">Göttingen State and University Library, University of Göttingen</name>
               <address>
                  <addrLine>Historic Building</addrLine>
                  <addrLine>Papendiek 14</addrLine>
                  <addrLine>D-37073 Göttingen</addrLine>
                  <addrLine>Germany</addrLine>
               </address>
            </funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher xml:id="TGA">Thomas Gray Archive</publisher>
            <address>
               <addrLine>Taylor Institution Library</addrLine>
               <addrLine>St Giles'</addrLine>
               <addrLine>Oxford OX1 3NA</addrLine>
               <addrLine>UK</addrLine>
               <addrLine>
                  <email>info@thomasgray.org</email>
               </addrLine>
               <addrLine>
                  <ref target="https://www.thomasgray.org/">https://www.thomasgray.org/</ref>
               </addrLine>
            </address>
            <pubPlace>Oxford</pubPlace>
            <availability status="restricted">
               <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/">This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License.</licence>
            </availability>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <bibl>Commonplace Book</bibl>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <encodingDesc>
         <projectDesc>
            <p>This e-text is part of the Primary Texts section of the Thomas Gray Archive.</p>
            <p>XML created for the Thomas Gray Archive.</p>
         </projectDesc>
         <editorialDecl>
            <p>
								Spelling has been modernized throughout, except in case of conscious archaisms. 
								Contractions, italics and initial capitalization have been largely eliminated, 
								except where of real import. Obvious errors have been silently corrected, 
								punctuation has been supplied. 
							
						The editor would like to express his gratitude to the library staff of the
						<ref target="http://www.sub.uni-goettingen.de/" rend="newWindow">Göttingen State and 
							University Library (SUB Göttingen)</ref> for their invaluable assistance.
						</p>
         </editorialDecl>
         <classDecl>
            <taxonomy xml:id="LCNAF">
               <bibl>Library of Congress Name Authority File (<abbr>LCNAF</abbr>)</bibl>
            </taxonomy>
         </classDecl>
         <tagsDecl>
            <rendition n="linegroups indented" xml:id="lgindent" scheme="css">text-indent: 1em;</rendition>
            <rendition n="linegroups vertically spaced" xml:id="lgvspace" scheme="css">margin-bottom: 1em;</rendition>
            <rendition n="aligned centrally" xml:id="align-center" scheme="css">text-align: center;</rendition>
            <rendition n="aligned right" xml:id="align-right" scheme="css">text-align: right;</rendition>
            <rendition n="aligned left" xml:id="align-left" scheme="css">text-align: left;</rendition>
            <rendition n="inline" xml:id="inline" scheme="css">display: inline</rendition>
            <rendition n="italic" xml:id="i" scheme="css">font-style: italic;</rendition>
         </tagsDecl>
      </encodingDesc>
   </teiHeader>
   <text>
      <body>
         <div xmlns:ecep="http://www.eighteenthcenturypoetry.org/ns"
              type="poem"
              xml:id="tgane-wlt05"
              corresp="#txt_GrayTh1716_wlt05"
              subtype="eceptext"
              rendition="#lgindent"
              ana="#hexameter">
            <link type="author" target="authors.xml#aut_GrayTh1716"/>
            <head>
               <emph>De Principiis Cogitandi.</emph>
               <lb/>Liber Primus. Ad Favonium.</head>
            <lg>
               <l n="1">
                  <note place="margin">Plan of the Poem.</note> Unde Animus scire incipiat: quibus inchoet orsa</l>
               <l n="2">Principiis seriem rerum, tenuemque catenam</l>
               <l n="3">Mnemosyne: Ratio unde rudi sub pectore tardum</l>
               <l n="4">Augeat imperium; et primum mortalibus aegris</l>
               <l n="5">Ira, Dolor, Metus, et Curae nascantur inanes,</l>
               <l n="6">
                  <note place="margin">Invocation to Mr Lock.</note> Hinc canere aggredior. Nec dedignare canentem,</l>
               <l n="7">Oh decus! Angliacae certe oh lux altera gentis!</l>
               <l n="8">Si qua primus iter monstras, vestigia conor</l>
               <l n="9">Signare incerta, tremulaque insistere planta.</l>
               <l n="10">Quin potius duc ipse (potes namque omnia) sanctum</l>
               <l n="11">Ad limen, (si rite adeo, si pectore puro,)</l>
               <l n="12">Obscurae reserans Naturae ingentia claustra.</l>
               <l n="13">Tu caecas rerum causas, fontemque severum</l>
               <l n="14">Pande, Pater; tibi enim, tibi, veri magne Sacerdos,</l>
               <l n="15">Corda patent hominum, atque altae penetralia Mentis.</l>
            </lg>
            <lg>
               <l n="16">    Tuque aures adhibe vacuas, facilesque, Favoni,</l>
               <l n="17">
                  <note place="margin">Use &amp; Extent of the Subject.</note> (Quod tibi crescit opus) simplex nec despice carmen,</l>
               <l n="18">Nec vatem: non illa leves primordia motus,</l>
               <l n="19">Quanquam parva, dabunt. Laetum vel amabile quicquid</l>
               <l n="20">Usquam oritur, trahit hinc ortum; nec surgit ad auras,</l>
               <l n="21">Quin ea conspirent simul, eventusque secundent:</l>
               <l n="22">Hinc variae vitai artes, ac mollior usus,</l>
               <l n="23">Dulce et amicitiae vinclum: Sapientia dia</l>
               <l n="24">Hinc roseum accendit lumen, vultuque sereno</l>
               <l n="25">Humanas aperit mentes, nova gaudia monstrans,</l>
               <l n="26">Deformesque fugat curas, vanosque timores:</l>
               <l n="27">Scilicet et rerum crescit pulcherrima Virtus.</l>
               <l n="28">Illa etiam, quae te (mirum) noctesque diesque</l>
               <l n="29">Assidue fovet inspirans, linguamque sequentem</l>
               <l n="30">Temperat in numeros, atque horas mulcet inertes;</l>
               <l n="31">Aurea non alia se jactat origine Musa.</l>
               <l n="32">
                  <note place="margin">Union of the Soul &amp; Body.</note>     Principio, ut magnum foedus Natura creatrix</l>
               <l n="33">Firmavit, tardis jussitque inolescere membris</l>
               <l n="34">Sublimes animas; tenebroso in carcere partem</l>
               <l n="35">Noluit aetheream longo torpere veterno:</l>
               <l n="36">Nec per se proprium passa exercere vigorem est,</l>
               <l n="37">Ne sociae molis conjunctos sperneret artus,</l>
               <l n="38">Ponderis oblita, et coelestis conscia flammae.</l>
               <l n="39">
                  <note place="margin">Office of the nervous System.</note> Idcirco innumero ductu tremere undique fibras</l>
               <l n="40">Nervorum instituit: tum toto corpore miscens</l>
               <l n="41">Implicuit late ramos, et sensile textum,</l>
               <l n="42">Implevitque humore suo (seu lympha vocanda,</l>
               <l n="43">Sive aura est; tenuis certe), atque levissima quaedam</l>
               <l n="44">Vis versatur agens, parvosque infusa canales</l>
               <l n="45">Perfluit; assidue externis quae concita plagis,</l>
               <l n="46">Mobilis, incussique fidelis nuntia motus,</l>
               <l n="47">Hinc inde accensa contage relabitur usque</l>
               <l n="48">Ad superas hominis sedes, arcemque cerebri.</l>
               <l n="49">Namque illic posuit solium, et sua templa sacravit</l>
               <l n="50">
                  <note place="margin">Sensation, the Origin of our Ideas.</note> Mens animi: hanc circum coeunt, densoque feruntur</l>
               <l n="51">Agmine notitiae, simulacraque tenuia rerum:</l>
               <l n="52">Ecce autem naturae ingens aperitur imago</l>
               <l n="53">Immensae, variique patent commercia mundi.</l>
            </lg>
            <lg>
               <l n="54">    Ac uti longinquis descendunt montibus amnes</l>
               <l n="55">Velivolus Tamisis, flaventisque Indus arenae,</l>
               <l n="56">Euphratesque, Tagusque, et opimo flumine Ganges;</l>
               <l n="57">Undas quisque suas volvens, cursuque sonoro</l>
               <l n="58">In mare prorumpunt: hos magno acclinis in antro</l>
               <l n="59">Excipit Oceanus, natorumque ordine longo</l>
               <l n="60">Dona recognoscit venientum, ultroque serenat</l>
               <l n="61">Caeruleam faciem, et diffuso marmore ridet.</l>
               <l n="62">Haud aliter species properant se inferre novellae</l>
               <l n="63">Certatim menti, atque aditus quino agmine complent.</l>
               <l n="64">
                  <note place="margin">The Touch, our first &amp; most extensive Sense.</note>     Primas tactus agit partes, primusque minutae</l>
               <l n="65">Laxat iter caecum turbae, recipitque ruentem.</l>
               <l n="66">Non idem huic modus est, qui fratribus: amplius ille</l>
               <l n="67">Imperium affectat senior, penitusque medullis,</l>
               <l n="68">Visceribusque habitat totis, pellisque recentem</l>
               <l n="69">Funditur in telam, et late per stamina vivit.</l>
               <l n="70">Necdum etiam matris puer eluctatus ab alvo</l>
               <l n="71">Multiplices solvit tunicas, et vincula rupit;</l>
               <l n="72">Sopitus molli somno, tepidoque liquore</l>
               <l n="73">Circumfusus adhuc: tactus tamen aura lacessit</l>
               <l n="74">Jamdudum levior sensus, animamque reclusit.</l>
               <l n="75">Idque magis simul ac solitum blandumque calorem</l>
               <l n="76">Frigore mutavit caeli, quod verberat acri</l>
               <l n="77">Impete inassuetos artus: tum saevior adstat,</l>
               <l n="78">Humanaeque comes vitae Dolor excipit; ille</l>
               <l n="79">Cunctantem frustra, et tremulo multa ore querentem</l>
               <l n="80">Corripit invadens, ferreisque amplectitur ulnis.</l>
               <l n="81">
                  <note place="margin">Sight, our second Sense.</note> Tum species primum patefacta est candida Lucis</l>
               <l n="82">(Usque vices adeo Natura bonique, malique,</l>
               <l n="83">Exaequat, justaque manu sua damna rependit)</l>
               <l n="84">Tum primum, ignotosque bibunt nova lumina soles.</l>
               <l n="85">
                  <note place="margin">Digression on Light.</note>     Carmine quo, Dea, te dicam, gratissima coeli</l>
               <l n="86">Progenies, ortumque tuum; gemmantia rore</l>
               <l n="87">Ut per prata levi lustras, et floribus halans</l>
               <l n="88">Purpureum Veris gremium, scenamque virentem</l>
               <l n="89">Pingis, et umbriferos colles, et caerula regna?</l>
               <l n="90">Gratia te, Venerisque Lepos, et mille Colorum,</l>
               <l n="91">Formarumque chorus sequitur, Motusque decentes.</l>
               <l n="92">At caput invisum Stygiis Nox atra tenebris</l>
               <l n="93">Abdidit, horrendaeque simul Formidinis ora,</l>
               <l n="94">Pervigilesque aestus Curarum, atque anxius Angor:</l>
               <l n="95">Undique Laetitia florent mortalia corda,</l>
               <l n="96">Purus et arridet largis fulgoribus AEther.</l>
            </lg>
            <lg>
               <l n="97">    Omnia nec tu ideo invalidae se pandere Menti</l>
               <l n="98">(Quippe nimis teneros posset vis tanta diei</l>
               <l n="99">Perturbare, et inexpertos confundere visus)</l>
               <l n="100">Nec capere infantes animos, neu cernere credas</l>
               <l n="101">Tam variam molem, et mirae spectacula Lucis:</l>
               <l n="102">
                  <note place="margin">Sight, imperfect at first, gradually improves.</note> Nescio qua tamen haec oculos dulcedine parvos</l>
               <l n="103">Splendida percussit novitas, traxitque sequentes;</l>
               <l n="104">Nonne videmus enim, latis inserta fenestris</l>
               <l n="105">Sicubi se Phoebi dispergant aurea tela,</l>
               <l n="106">Sive lucernarum rutilus colluxerit ardor,</l>
               <l n="107">Extemplo huc obverti aciem, quae fixa repertos</l>
               <l n="108">Haurit inexpletum radios, fruiturque tuendo.</l>
            </lg>
            <lg>
               <l n="109">    Altior huic vero sensu, majorque videtur</l>
               <l n="110">Addita, Judicioque arcte connexa potestas,</l>
               <l n="111">Quod simul atque aetas volventibus auxerit annis,</l>
               <l n="112">
                  <note place="margin">Ideas of Beauty, Proportion &amp; Order.</note> Haec simul, assiduo depascens omnia visu,</l>
               <l n="113">Perspiciet, vis quanta loci, quid polleat ordo,</l>
               <l n="114">Juncturae quis honos, ut res accendere rebus</l>
               <l n="115">Lumina conjurant inter se, et mutua fulgent.</l>
               <l n="116">
                  <note place="margin">Hearing, also improveable by the Judgement.</note>     Nec minor in geminis viget auribus insita virtus,</l>
               <l n="117">Nec tantum in curvis quae pervigil excubet antris</l>
               <l n="118">Hinc atque hinc (ubi Vox tremefecerit ostia pulsu</l>
               <l n="119">Aeriis invecta rotis) longeque recurset:</l>
               <l n="120">Scilicet Eloquio haec sonitus, haec fulminis alas,</l>
               <l n="121">Et mulcere dedit dictis et tollere corda,</l>
               <l n="122">Verbaque metiri numeris, versuque ligare</l>
               <l n="123">Repperit, et quicquid discant Libethrides undae,</l>
               <l n="124">Calliope quoties, quoties Pater ipse canendi</l>
               <l n="125">Evolvat liquidum carmen, calamove loquenti</l>
               <l n="126">Inspiret dulces animas, digitisque figuret.</l>
               <l n="127">
                  <note place="margin">Taste.</note>     At medias fauces, et linguae humentia templa</l>
               <l n="128">Gustus habet, qua se insinuet jucunda saporum</l>
               <l n="129">Luxuries, dona Autumni, Bacchique voluptas.</l>
               <l n="130">
                  <note place="margin">Smell.</note>     Naribus interea consedit odora hominum vis,</l>
               <l n="131">Docta leves captare auras, Panchaia quales</l>
               <l n="132">Vere novo exhalat, Floraeve quod oscula fragrant</l>
               <l n="133">Roscida, cum Zephyri furtim sub vesperis hora</l>
               <l n="134">Respondet votis, mollemque aspirat amorem.</l>
               <l n="135">
                  <note place="margin">Reflection, the other Source of our Ideas.</note>     Tot portas altae capitis circumdedit arci</l>
               <l n="136">Alma Parens, sensusque vias per membra reclusit;</l>
               <l n="137">Haud solas: namque intus agit vivata facultas,</l>
               <l n="138">Qua sese explorat, contemplatusque repente</l>
               <l n="139">Ipse suas animus vires, momentaque cernit.</l>
               <l n="140">Quid velit, aut possit, capiat, fugiatve, vicissim</l>
               <l n="141">Percipit imperio gaudens; neque corpora fallunt</l>
               <l n="142">Morigera ad celeres actus, ac numina mentis.</l>
            </lg>
            <lg>
               <l n="143">    Qualis Hamadryadum quondam si forte sororum</l>
               <l n="144">Una, novos peragrans saltus, et devia rura;</l>
               <l n="145">(Atque illam in viridi suadet procumbere ripa</l>
               <l n="146">Fontis pura quies, et opaci frigoris umbra)</l>
               <l n="147">Dum prona in Latices speculi de margine pendet,</l>
               <l n="148">Mirata est subitam venienti occurrere Nympham:</l>
               <l n="149">Mox eosdem, quos ipsa, artus, eadem ora gerentem</l>
               <l n="150">Una inferre gradus, una succedere sylvae</l>
               <l n="151">Aspicit alludens; seseque agnoscit in undis.</l>
               <l n="152">Sic sensu interno rerum simulacra suarum</l>
               <l n="153">Mens ciet, et proprios observat conscia vultus.</l>
               <l n="154">
                  <note place="margin">Ideas approach the Soul, some by single Avenues, some by two, others by every Sense.</note> Nec vero simplex ratio, aut jus omnibus unum</l>
               <l n="155">Constat imaginibus. Sunt quae bina ostia norunt;</l>
               <l n="156">Hae privos servant aditus; sine legibus illae</l>
               <l n="157">Passim, qua data porta, ruunt, animoque propinquant.</l>
               <l n="158">
                  <note place="margin">Illustration. Light, an Example of the first.</note> Respice, cui a cunis tristes extinxit ocellos,</l>
               <l n="159">Saeva et in aeternas mersit natura tenebras:</l>
               <l n="160">Illi ignota dies lucet, vernusque colorum</l>
               <l n="161">Offusus nitor est, et vivae gratia formae.</l>
               <l n="162">
                  <note place="margin">Figure, Motion, Extension, of the second.</note> Corporis at filum, et motus, spatiumque, locique</l>
               <l n="163">Intervalla datur certo dignoscere tactu:</l>
               <l n="164">Quandoquidem his iter ambiguum est, et janua duplex,</l>
               <l n="165">Exclusaeque oculis species irrumpere tendunt</l>
               <l n="166">Per digitos. Atqui solis concessa potestas</l>
               <l n="167">Luminibus blandae est radios immittere lucis.</l>
               <l n="168">
                  <note place="margin">Pleasure, Pain, of y<hi rend="super">e</hi> 3<hi rend="super">d</hi>.</note>     Undique proporro sociis, quacunque patescit</l>
               <l n="169">Notitiae campus, mistae lasciva feruntur</l>
               <l n="170">Turba voluptatis comites, formaeque dolorum</l>
               <l n="171">Terribiles visu, et porta glomerantur in omni.</l>
               <l n="172">
                  <note place="margin">Also Power, Existence, Unity, Succession, Duration.</note> Nec vario minus introitu magnum ingruit Illud,</l>
               <l n="173">Quo facere et fungi, quo res existere circum</l>
               <l n="174">Quamque sibi proprio cum corpore scimus, et ire</l>
               <l n="175">Ordine, perpetuoque per aevum flumine labi.</l>
            </lg>
            <lg>
               <l n="176">    Nunc age quo valeat pacto, qua sensilis arte</l>
               <l n="177">
                  <note place="margin">Primary Qualities of Bodies.</note> Affectare viam, atque animi tentare latebras</l>
               <l n="178">Materies (dictis aures adverte faventes)</l>
               <l n="179">Exsequar. Inprimis spatii quam multa per aequor</l>
               <l n="180">Millia multigenis pandant se corpora seclis,</l>
               <l n="181">Expende. Haud unum invenies, quod mente licebit</l>
               <l n="182">Amplecti, nedum proprius deprendere sensu,</l>
               <l n="183">
                  <note place="margin">Magnitude, Solidity, Mobility, Texture, Figure.</note> Molis egens certae, aut solido sine robore, cujus</l>
               <l n="184">Denique mobilitas linquit, texturave partes,</l>
               <l n="185">Ulla nec orarum circumcaesura coercet.</l>
               <l n="186">Haec conjuncta adeo tota compage fatetur</l>
               <l n="187">Mundus, et extremo clamant in limine rerum,</l>
               <l n="188">(Si rebus datur Extremum) primordia. Firmat</l>
               <l n="189">Haec eadem tactus (tactum quis dicere falsum</l>
               <l n="190">Audeat?) haec oculi nec lucidus arguit orbis.</l>
            </lg>
            <lg>
               <l n="191">    Inde potestatum enasci densissima proles</l>
               <l n="192">Nam quodcunque ferit visum, tangive laborat</l>
               <l n="193">Quicquid nare bibis, vel concava concipit auris,</l>
               <l n="194">Quicquid lingua sapit, credas hoc omne, necesse est</l>
               <l n="195">Ponderibus, textu, discursu, mole, figura</l>
               <l n="196">Particulas praestare leves, et semina rerum.</l>
               <l n="197">Nunc oculos igitur pascunt, et luce ministra</l>
               <l n="198">Fulgere cuncta vides, spargique coloribus orbem</l>
               <l n="199">Dum de sole trahunt alias, aliasque superne</l>
               <l n="200">Detorquent, retroque docent se vertere flammas.</l>
               <l n="201">Nunc trepido inter se fervent corpuscula pulsu,</l>
               <l n="202">Ut tremor aethera per magnum, lateque natantes</l>
               <l n="203">Aurarum fluctus avidi vibrantia claustra</l>
               <l n="204">Auditus queat allabi, sonitumque propaget.</l>
               <l n="205">Cominus interdum non ullo interprete per se</l>
               <l n="206">Nervorum invadunt teneras quatientia fibras,</l>
               <l n="207">Sensiferumque urgent ultro per viscera motum.</l>
            </lg>
         </div>
      </body>
   </text>
</TEI>
